Croeso i dudalen gartref
Cymdeithas y Dywysoges Gwenllian!


Sefydlwyd y Gymdeithas er mwyn coffáu Gwenllian, merch Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru ("Llywelyn Ein Llyw Olaf"). Ar ôl marwolaeth Llywelyn, daeth Cymru i gyd dan reolaeth y Brenin Edward I o Loegr. Gorchmynnodd Edward i Wenllian, a oedd yn faban blwydd oed, gael ei chaethiwo i leiandy yn Lloegr fel na châi blant a allai adnewyddu annibyniaeth Cymru. Yno y bu hyd ei marwolaeth 53 o flynyddoedd yn ddiweddarach.

Noder os gwelwch yn dda - er i'r Gymdeithas gydnabod ei bod yn gymeriad hanesyddol pwysig, nid Gwenllian o Gydweli, a fu farw yn 1136 yn arwain byddin yn erbyn y Normaniaid, yw'r Wenllian a goffawn.


Nodyn Arbennig

Gofynnwyd i ni wneud yn glir fod Sant Gilbert, sefydlwr y lleiandy, wedi marw rhyw 134 o flynyddoedd cyn caethiwo Gwenllian, felly nid ef a'i derbyniodd i'r lleiandy. Nid oes dim ar ein gwefan yn gwrthddweud hyn.


Nod y Gymdeithas

"Adfer y cof am y Dywysoges Gwenllian, merch Llywelyn ap Gruffydd mewn ffordd deilwng, a chynnal ei chofeb a chefnogi cofebau addas i aelodau o'r teulu a ystyrir yn berthnasol gennym fel Cymdeithas". (Cynnig a dderbyniwyd yng Nghyfarfod Cyffredinol Blynyddol y Gymdeithas yn Sempringham, 13 Gorffennaf 2002).